Trang chủ > Nghiệp lực trong giáo lý của Phật Giáo
Bài viết
Bình luận

Nghiệp lực trong giáo lý của Phật Giáo

Qua giáo lý kinh điển cũng như các Tổ thầy dạy, chúng ta nhận diện được sự vận động của nghiệp và tác dụng của nó trong đời sống con người, có nghĩa là giúp chúng ta điều chỉnh được những hành vi xấu ác để hướng đến sự cao thượng hơn.

Theo lẽ thông thường của tín ngưỡng dân gian thần quyền, khi nhân quả đã "trổ quả" hiện tiền rồi thì người ta mới tin là sự thật. Vậy thuyết nhân quả được phổ quát và ứng dụng rộng rãi ở nhiều lĩnh vực (phạm trù) thuộc lý luận cũng như trong đời sống của nhân loại. Còn nghiệp lực hay gọi là nghiệp dẫn luân hồi trong giáo lý đạo Phật do sự tế vi (không hình tướng) nếu chúng ta không tìm hiểu hiểu, hoặc không dùng giáo lý sâu mầu của đức Phật để kiến giải thì sự nhận biết thật khó khăn.

Đứng về phương diện giáo lý đạo Phật: tất cả mọi sự vật hiện tượng xảy ra đều do tác động từ Thân, Khẩu, Ý của con người mà thành. Trong đó Ý (tức ý thức) mặc dù vô hình tướng, nhưng làm nên mọi sự. Vậy Phật giáo mới có câu kinh điển bất hủ: "Tam giới duy tâm vạn pháp duy thức". Cũng như thế, khi nói về nhân quả, nghiệp dẫn, luân hồi các Tổ thầy và kinh điển thường dạy: "Bồ Tát sợ nhân, chúng sinh sợ quả" nghĩa là cần ngăn chặn nguyên nhân trước khi những điều xấu ác xảy đến.

Để giúp chúng ta nhận diện đôi nét về sự vận hành của Nghiệp trong đời sống của con người (đặc biệt là con người đương đại hiện nay) đang có nguy cơ lệch chuẩn về tinh thần đạo đức, bởi con người ngày nay đang có xu hướng (hướng ngoại) chạy theo giá trị vật chất và coi tiêu chí vật chất là trên hết, nên đã xem nhẹ mặt tinh thần (tức bất cẩn việc tác động xấu, tốt, thiện, ác) hàng ngày của chính mình do nghiệp gây nên. Chính vì điều này, thiết nghĩ chúng ta cần tìm hiểu về giáo lý Nghiệp dẫn của đạo Phật để ứng dụng vào đời sống, góp phần cho cuộc sống ngày càng an lành và bớt khổ đau hơn. Vậy diễn tiến của nghiệp dẫn ra sao và tác dụng của nó trong đời sống như thế nào. Chúng ta cùng tìm hiểu vấn đề này dưới đây.

Chữ nghiệp là do dịch nghĩa của chữ Karma trong tiếng Phạn hay chữ Kamma trong tiếng Pa-li-ra. Dịch âm là Kiết-ma. Nghiệp nghĩa là hành động, việc làm của thân, khẩu, ý. Khi chúng ta nghĩ một điều gì, nói một câu gì, làm một việc gì, lành hay dữ, xấu hay tốt, nhỏ nhặt hay to lớn, mà có ý thức, đều gọi là nghiệp. Những việc làm vô ý thức không phải là nghiệp. Đức Phật dạy: "Này các thầy Tỳ kheo, Như Lai nói rằng tác ý là nghiệp". Tác ý bắt nguồn sâu xa trong vô minh và ái dục. Còn vô minh, còn ái dục, còn ham muốn, thì mọi hành động, lời nói, tư tưởng đều là nghiệp.

Những hành động lời nói, tư tưởng của chư Phật, chư Bồ Tát không gọi là nghiệp vì các ngài đã giác ngộ, không còn bị vướng mắc trong màn vô minh và lưới ái dục.

Sự hình thành của nghiệp

Trong luật nhân quả chúng ta thấy, về phương diện vật chất cũng như tinh thần, hễ có nhân thì thế nào cũng có quả và quả lại làm nhân để tạo thành quả khác. Nhân quả đắp đổi cho nhau và tiếp nối mãi không dứt. Trong phạm vi con người khi mới tạo ra hành động nào bất luận bằng thân, khẩu, hay ý thì hành động ấy gọi là nghiệp nhân. Theo kinh điển và các Tổ thầy dạy, vang bóng ảnh hưởng của nghiệp nhân ấy, được gieo vào trong ruộng tiềm thức và trưởng thành dần. Khi nó có đủ cơ duyên, vang bóng ảnh hưởng ấy kết thành quả (nghĩa là phát lộ ra bằng hành động thân, khẩu, ý khác) thì gọi là nghiệp quả.

Vang bóng ảnh hưởng của nghiệp quả này được gieo vào tiềm thức để làm nghiệp nhân cho nghiệp quả về sau. Ruộng tiềm thức chất chứa, nuôi dưỡng tất cả những hạt nhân và quả ấy, trở thành ruộng thiện, nếu những nghiệp nhân và quả của người hành động đều thiện; trở thành ruộng ác, nếu nghiệp nhân và quả của người ấy đều ác; hay trở thành ruộng nửa thiện nửa ác, nếu những nghiệp nhân và quả của người ấy có thiện có ác. Cũng như khi chúng ta dùng một thửa ruộng để trồng đậu thì chúng ta có một đám ruộng toàn đậu; khi ta trồng bắp thì ta có một thửa ruộng bắp; còn nếu khi chúng ta vừa trồng cả đậu lẫn bắp, thì ta có một đám ruộng bắp đậu lẫn lộn.

Để giúp chúng ta nhận diện đôi nét về sự hình thành của nghiệp, cố HT.Thích Thiện Hoa đã nêu ra một ví dụ sát thực để hình dung về nghiệp như sau: Mỗi một họa sĩ đều có một tấm gỗ để thử mầu, trộn mầu. Mỗi khi tô mầu gì lên bức tranh, thì họa sĩ lấy mầu để trộn hay thử trước lên tấm gỗ ấy. Nếu họa sĩ có một tính tình nồng nhiệt thích mầu đỏ nhiều hơn các mầu khác, thì tấm gỗ ấy lâu ngày trở thành mầu đỏ; nếu họa sĩ có tính cách hiền dịu, thích mầu xanh hơn các mầu khác, thì tấm gỗ ấy, nổi bật lên mầu xanh. Những bức tranh thì họa sĩ đã bán cho người khác, nhưng tấm gỗ thì luôn luôn còn lại bên mình họa sĩ và khi chỉ nhìn vào tấm gỗ ấy, người ta có thể đoán biết họa sĩ đã vẽ trong những bức tranh ấy mầu gì.

Cũng như hành động, lời nói, tư tưởng của chúng ta tuy đã tản mát trong không gian, tan biến trong thời gian, mà ảnh hưởng vang bóng của chúng ta còn lại trong tiềm thức, tạo cho ta một cá tính riêng biệt: hoặc hiền, hoặc dữ, hoặc siêng năng, hoặc biếng nhác... Và khi nhận thấy cá tính của ta, người tinh ý có thể đoán biết được đại khái tính cách và những hành động của ta trong quá khứ, cũng như trong tương lai. Nhân đây, cũng xin nêu một ví dụ nữa để chúng ta cùng tìm hiểu. Ông Lương khải Siêu - một học giả Trung Hoa, khi bàn về cái nghiệp trong giáo lý đạo Phật, cũng có một kiến giải mang ý nghĩa sát thực để nhận diện về nghiệp như sau:

"Hình tướng cứu cánh của nghiệp lực như thế nào? Quý vị không nghe câu chuyện của những nhà uống trà chuyên môn sao? Cái bình trà càng cũ càng ngon, nếu cái bình trà ấy xưa nay vẫn chế trà ngon. Vì sao vậy? Là vì mỗi khi pha trà thì trong bình có một sự thay đổi. Tuy mỗi khi uống trà xong, bình súc sạch sẽ chẳng còn thấy gì, nhưng thực ra có một phần chất chè thấm vào bình, lần thứ hai bỏ trà mới vào, chất trà lần trước đã thấm vào bình lại tác dụng ra làm cho trà mới ngon hơn. Cứ như thế lần thứ ba, thứ tư cho đến trăm ngàn lần, lần nào chất trà cũ cũng tác dụng ra, chất trà mới thấm thêm vào càng lâu càng nhiều.

Lúc bấy giờ, không cần bỏ trà, chỉ chế nước sôi (chẳng qua 1 lần) cũng vẫn có mùi vị uống được. Tỷ dụ dùng nha phiến cũng thế, người nghiện thích dùng dọc tẩu cũ là vì đã thấm thuốc nhiều. Vậy chất trà thấm vào bình, chất thuốc thấm vào dọc tẩu, theo danh từ Phật giáo có thể gọi nó là trà nghiệp, yên nghiệp. Tuy nhiên đem thí dụ như thế không được hoàn toàn đúng là vì một đằng thuốc phiện và trà là vô sinh mạng, một đằng là người có sinh mạng; dù sao đứng về phương diện hình tướng của nghiệp, cũng tương tự được vài phần... (lược khảo Phật giáo Ấn Độ, bản dịch của Thích Nguyên Hồng)".

Sức mạnh và sự tồn tại của nghiệp

Nghiệp lực không có hình tướng, nên không có thể trông thấy được, nhưng nó có một tác dụng vô cùng mãnh liệt.

Như điện lực, tuy không trông thấy được hình dáng ở đâu và như thế nào, nhưng khi đã đủ điều kiện thì nó phát sinh ra nào là ánh sáng, sức nóng, hơi lạnh với sức mạnh vô cùng. Cũng tương tự, nghiệp lực thúc đẩy con người ta cũng theo nhiều trạng huống: người này thích hoàn cảnh này, người kia thích hoàn cảnh nọ... Nó là nòng cốt của mọi tư tưởng, mọi lời nói, mọi việc làm. Chúng ta thường thấy có nhiều người quen thói đánh bạc, nhiều lần thua lỗ, vợ con khóc lóc, bạn bè khuyên bảo, đã quyết tâm xa con bài lá bạc nhiều lần, thế mà mỗi khi làm gì, cũng không quên được sòng bạc. Người ta bảo rằng người ấy có nghiệp đánh bạc. Những người nghiện thuốc phiện, nghiện rượu và trai gái cũng có cái nghiệp riêng của họ cả. Càng đi sâu vào một con đường nào thì cái nghiệp do con đường ấy huân tập càng nặng nề, mãnh liệt chừng ấy.

Nghiệp không chỉ có sức mạnh mà còn tồn tại dai dẳng, không bao giờ chấm dứt, nếu chưa giác ngộ được. Điều này cũng rất dễ hiểu: có nghiệp nhân thì tất có nghiệp quả, nghiệp quả khi đã phát hiện thì lại làm nhân cho nghiệp quả sau, cứ xoay vần như thế mãi, như một bánh xe lăn xuống dốc, sức đẩy của vòng thứ nhất làm nhân cho vòng lăn thứ hai, sức đẩy của vòng lăn thứ hai làm nhân cho vòng lăn thứ ba và cứ tiếp tục như thế mãi cho đến bao giờ hết dốc mới dừng nghỉ.

Nghiệp cũng nằm trong luật nhân quả và bị chi phối của luật nhân quả. Thời gian từ khi nhân phát sinh đến khi quả hình thành, có khi nhanh, khi chậm thì thời gian từ nghiệp nhân đến nghiệp quả cũng có khi mau khi chậm, có khi chỉ trong một đời, có khi hai đời, có khi nhiều đời. Nhưng dù chậm hay mau, đã gây nghiệp thì thế nào cũng chịu quả báo. Trong Khế Kinh có dạy: "Giả sử trăm nghìn kiếp, nghiệp nhân đã làm cũng không mất, khi nhân duyên hội ngộ, thì quả báo đến".

Các loại nghiệp

Đứng về phương diện thời gian, kinh Nhân quả có chia các nghiệp như sau:

1. Thuận hiện nghiệp: đời nay tạo nghiệp, đời sau thọ quả.

2. Thuận sinh nghiệp: đời nay tạo nghiệp, đời sau chịu quả.

3. Thuận hậu nghiệp: đời nay tạo nghiệp, cách mấy đời sau mới chịu quả.

4. Thuận bất định nghiệp: nghiệp quả xấu đến không nhất định thời nào, có khi trong đời nay, có khi đời sau, có khi nhiều đời sau.

Đứng về phương diện tính chất, trong các kinh thường phân loại các nghiệp như sau:

1, Tích lũy nghiệp: là những nghiệp tạo tác trong nhiều đời trước chất chứa lại.

2. Tập quán nghiệp: là những nghiệp tạo trong đời hiện tại, luôn luôn tiếp diễn nên thành thói quen, thành tập quán, thành nếp sống riêng biệt.

3. Cực trọng nghiệp: là những nghiệp quan trọng có năng lực tác động mãnh liệt hơn cả các nghiệp khác và chi phối tất cả. Nó phát hiện nghiệp quả ngay trong đời hiện tại, hay trong đời kế tiếp. Nó có thể là kết quả của những hành vi tốt đẹp nhất như hành vi của người tu hành chân chính, nó cũng có thể là kết quả của những hành vi xấu xa, vô đạo như tội ngỗ nghịch: giết cha mẹ, giết A La Hán, làm hại Phật và chia rẽ tăng chúng.

4. Cận tử nghiệp: là những nghiệp lực gần lâm chung, cũng rất mãnh liệt và chi phối rất nhiều trong sự đi đầu thai.

Đứng về phương diện nặng nhẹ, lớn nhỏ của các nghiệp thì trong các kinh cũng chia chẻ một cách rất khoa học và hợp lý. Không phải rằng hành động nào có hình thức giống nhau thì nghiệp nhân và nghiệp quả đều giống nhau. Sự khinh trọng, lớn nhỏ của quả báo đều có căn cứ nơi Ý để thành lập. Kinh Ưu Bà Tắc, trong khi nói về sự nặng, nhẹ, lớn nhỏ của nghiệp nhân và nghiệp quả, có phân chia làm bốn trường hợp:

1. Việc nặng mà ý nhẹ: như khi quăng đá để dọa người, mà lỡ tay giết phải người.

2. Việc nhẹ mà ý nặng: như khi thấy một tượng đá, tưởng là kẻ thù của mình, nắm dao đến đâm, kết quả của việc làm là tượng đá bị sứt mẻ, nhưng ý thì nặng bởi muốn giết người.

3. Việc và ý đều nhẹ: như vì không thích một người nào đó, nên dùng lời để châm biếm người ấy.

4. Việc và ý đều nặng: như vì thù địch, cố ý giết người và đã giết thật.

Cũng trong kinh Ưu Bà Tắc, có sự phân chia tội báo nặng nhẹ thành tám loại như sau:

1. Phương tiện nặng nhưng căn bản và thành dĩ nhẹ: như lấy dao dọa người, chẳng may động đến họ, họ bị thương. Phương tiện (cầm dao) thì nặng, nhưng căn bản (dọa người, chứ không phải ác ý) thì nhẹ và thành dĩ (bị thương) cũng nhẹ.

2. Căn bản nặng, nhưng phương tiện và thành dĩ nhẹ: như muốn giết người, nhưng chỉ lấy đá ném và vì thế, họ chỉ bị thương thôi. Căn bản (muốn giết) thì nặng, nhưng phương tiện (lấy đá ném) và thành dĩ (vết thương) đều nhẹ.

3. Thành dĩ nặng, nhưng căn bản và phương tiện nhẹ: như ném đá chơi, chẳng may vỡ sọ người ta. Thành dĩ (vỡ sọ) nặng mà căn bản (chơi) và phương tiện (ném đá) đều nhẹ.

4. Phương tiện và căn bản nặng, thành dĩ nhẹ: như muốn giết người, chém một nhát mạnh vào yết hầu, nhưng người ấy chỉ bị thương xoàng thôi. Phương tiện (cầm dao chém) và căn bản (muốn giết người) đều nặng, nhưng thành dĩ (vết thương xoàng) nhẹ.

5. Phương tiện và thành dĩ nặng, căn bản nhẹ: như vô ý để xe cán người chết. Phương tiện (xe cán) và thành dĩ (người chết) đều nặng, nhưng căn bản (vô ý) thì nhẹ.

6. Căn bản và thành dĩ nặng, nhưng phương tiện nhẹ: như tác ý nói láo, đến nỗi kẻ kia phải bị tù tội. Căn bản (ác ý) và thành dĩ (tù tội) đều nặng, nhưng phương tiện (nói láo) thì nhẹ.

7. Căn bản, thành dĩ và phương tiện đều nặng: muốn giết người và đã dùng dao chém người đến chết. Căn bản (muốn giết người) thành dĩ (người chết) và phương tiện (chém) đều nặng.

8. Căn bản, thành dĩ và phương tiện đều nhẹ: như giả giết bằng cách quơ dao làm người kia sợ trong chốc lát. Căn bản (giả giết) thành dĩ (làm sợ hãi) và phương tiện (quơ dao) đều nhẹ.

Sau một thân mạng đã chút hơi thở cuối cùng, nghiệp lực rời bỏ thân mạng ấy để đi tìm một thân mạng khác gá vào. Dẫn dắt bởi ái dục, nó đi tìm những cuộc giao phối giữa nam nữ. Nghiệp nhân quá khứ như thế nào thì nó đi tìm hoàn cảnh thích hợp với nghiệp nhân như thế ấy. Hoàn cảnh ấy đạo Phật gọi là y báo.

Sự phân chia rõ ràng nêu trên, đủ cho chúng ta thấy được sự sai khác nặng nhẹ của nghiệp nhân và quả. Theo đó, chúng ta có thể kết luận rằng sự khinh trọng của nghiệp báo đều dựa trên căn bản ở Ý. Và như thế, chúng ta đừng lấy làm lạ tự hỏi tại sao hai người cùng làm một việc giống nhau, mà thọ quả báo lại khác nhau; hành động giống nhau là bên ngoài, chứ tác ý ở bên trong làm sao chúng biết được? Vì thế, chúng ta không nên nhìn bên ngoài mà phê phán được.

Không nên lầm tưởng nghiệp là hồn

Có người nghĩ rằng, nghiệp chi phối tất cả đời sống con người, nghiệp là chủ động, nghiệp tồn tại mãi mãi, vậy thì nghiệp chẳng khác gì linh hồn bất tử. Đó là một quan điểm sai lầm. Đạo Phật không bao giờ công nhận có linh hồn bất tử. Đạo Phật đã chủ trương mọi sự mọi vật, đều vô thường, thì không lý nào lại công nhận có một linh hồn vĩnh viễn trường tồn, bất biến.

Theo đạo Phật, con người là một sự tổ hợp của năm nhóm (ngũ uẩn) vật chất và tinh thần: sắc (xác thân) và thọ, tưởng, hành, thức (tinh thần). Năm nhóm này biến đổi từng phút từng giây như một dòng nước. Khi mệnh chung, những nhóm ấy tan rã, nhưng kết quả của những hành động về thân, khẩu, ý của người ấy vẫn còn tác động.

Cái còn lại đó là nghiệp. Cái nghiệp này chất chứa những ước vọng thầm kín, nhưng mãnh liệt nhất của con người là sự tham sống và sự luyến ái. Nên biết một kẻ tự tử, cũng không phải là đã hết muốn sống. Họ không muốn sống cái đời họ đang sống nên họ muốn chấm dứt nó để sống một đời sống khác tốt hơn. Và như thế, động lực của sự tự tử vẫn là do lòng tham sống mãnh liệt hơn. Lòng tham sống và ái dục là những nguyên nhân chính của những hành động của con người lúc sống, thì khi chết, cái kết quả của những hành động ấy vẫn là lòng tham sống và ái dục.

Do lòng tham sống và ái dục ấy nên khi mệnh chung, nghiệp lực rời bỏ thân xác này và đi tìm một thân xác khác gá vào để thỏa mãn những ước vọng tham dục của mình. Đó là nguyên nhân của kiếp sau (bất cẩn kiếp sau như thế nào). Như thế, không cần có một linh hồn bất biến mới có đời sau. Theo kinh điển và Tổ thầy dạy: Sự nối tiếp từ đời này sang đời khác là do ở nghệp cả. Nghiệp là động lực chính của dòng sinh mạng nối tiếp từ kiếp này sang kiếp khác, cũng như gió là nguyên nhân làm cho sóng dậy và tiếp nối từ làn này sang làn khác. Bao giờ còn gió nghiệp thì còn gió đời. Gió nghiệp dừng nghỉ thì biển đời sẽ thành tịnh. Và khi ấy sẽ không còn sống chết.

 

Hành tướng của nghiệp lực trong khi đi đầu thai

 

Sau một thân mạng đã chút hơi thở cuối cùng, nghiệp lực rời bỏ thân mạng ấy để đi tìm một thân mạng khác gá vào. Dẫn dắt bởi ái dục, nó đi tìm những cuộc giao phối giữa nam nữ. Nghiệp nhân quá khứ như thế nào thì nó đi tìm hoàn cảnh thích hợp với nghiệp nhân như thế ấy. Hoàn cảnh ấy đạo Phật gọi là y báo. Y báo có thể sáng sủa hay tối tăm, an vui hay buồn chán, thanh tịnh hay ô uế... tùy sự lựa chọn thích hợp của nghiệp quá khứ. Để minh họa cho dễ hiểu, cố HT.Thích Thiện Hoa dụ về điều này như sau: "Như luồng điện phát ra ở đài phát thanh ngắn hay dài, bao nhiêu kích thức thì nó sẽ tìm máy thu thanh vặn đúng kích thức ấy để vào đầu thai.

Chỉ có khác là luồng điện có thể vào một lúc nhiều máy thu thanh, còn nghiệp lực thì chỉ đi đầu thai ở một nơi mà thôi. Một cái thai đậu được phải đủ ba yếu tố: tinh cha huyết mẹ, thần thức và nghiệp lực.Thiếu một trong ba yếu tố ấy, thai sẽ không thành. Khi thai đã thành là một đời sống mới bắt đầu. Nói là mới, nhưng thật ra cái đời sau này vẫn còn mang những mầm giống của nghiệp nhân quá khứ. Những nghiệp nhân này cứ tuần tự theo với thời gian và tùy hoàn cảnh mà phát triển dần. Những nghiệp nhân nào vì chưa đủ trợ duyên để phát hiện ra nghiệp quả trong đời này, thì có thể phát sinh trong một đời sau, nếu hội đủ nhân duyên".

Nhưng một nghiệp lực không phải chỉ quanh quẩn trong cảnh giới người, mà có thể đi tìm một cảnh giới khác trong sáu cảnh giới mà đạo Phật thường nói đến là: Thiên, Nhân, A tu la, Ngạ quỷ, Súc sinh và Địa ngục. Đây là những cảnh giới còn nằm trong sự cuốn hút của tam giới và bị chi phối của nghiệp, nên trong Phật giáo gọi là Lục đạo luân hồi.

Thay lời kết

Thời đức Phật còn tại thế, có một thanh niên uất ức trước tình trạng bất công của con người và muốn tìm cho ra chân lý của sự bất công này nên đã đến hỏi Phật.

- Bạch đức Thế Tôn, đâu là nguyên nhân, là nguồn gốc của sự bất công giữa chúng sinh? Tại sao có người chết yểu, có người sống lâu, có kẻ mạnh khỏe, có người tàn tật, có kẻ xấu xa, có người đẹp đẽ, có kẻ cô độc, có người đông con, có kẻ nghèo khó, có người giàu sang, có kẻ sinh ra trong gia đình đê tiện, có người sinh ra trong dòng tộc quý phái, có kẻ ngu muội, có người khôn ngoan?

Đức Phật đã trả lời vắn tắt, nhưng đầy ý nghĩa như sau:

- Mỗi chúng sinh có những hành vi riêng; những hành vi ấy là món quà gia bảo, làm vật di truyền, làm người bạn chí thân, làm chỗ nương tựa của họ. Chính những hành vi ấy là cái nghiệp đã làm cho chúng sinh khác nhau trong cảnh trạng dị đồng vậy.

Cũng nội dung trên, trong kinh Atthasalissi lại dạy rõ hơn:

"Do sự khác nhau trong nghiệp mà có những sự khác nhau trong chúng sinh, kẻ sinh ra trong gia đình quyền quý, người sinh ra trong gia đình đê tiện; kẻ sinh ra trong sự nguyền rủa, người sinh ra trong sự tôn trọng; kẻ sinh ra được hưởng hạnh phúc, người sinh ra phải chịu khổ sở".

Như vậy thì mọi sự việc xảy ra cho mọi người là do tác động của nghiệp cả. Qua giáo lý kinh điển cũng như các Tổ thầy dạy, bài viết này cũng đã phần nào giúp chúng ta nhận diện được sự vận động của nghiệp và tác dụng của nó trong đời sống con người. Nhận diện được nghiệp dẫn trong giáo lý sâu mầu của đạo Phật, có nghĩa là giúp chúng ta điều chỉnh được những hành vi xấu ác để hướng đến sự cao thượng hơn. Đó là mục đích mà giáo lý đạo Phật hướng tới và đem lại hạnh phúc an lành cho con người và muôn loài.

Tài liệu tham khảo:

- Kinh Tăng Nhất A Hàm trọn bộ (Nxb Tôn giáo 2007)

- Tám quyển sách quý, cố HT.Thích Thiện Hoa - (HPG-HCM ấn hành 1990)

- Mỗi ngày trầm tư về sinh tử - Sogya RinPoChe - (Nxb Tôn giáo 2006).

 

Các bài viết liên quan
Xem
Hướng dẫn về nghi thức hồi hướng cơ bản
Xem
Hướng dẫn: Trì tụng chú Đại Bi ngắn gọn
Xem
Dấu hiệu nhận biết được Phật, Bồ Tát, hay Ma cảnh đến tiếp dẫn lúc lâm chung?
Xem
Rộng tu công đức hồi hướng vãng sinh
Xem
Thiền sư, pháp sư và cách xưng hô trong Phật giáo
Xem
Những lưu ý về trang phục khi đi chùa
Xem
Tu hành đạo Phật trong cảnh khốn khó
Xem
Giáo lý đạo Phật bắt nguồn từ đâu
Xem
Có nên thờ tượng Phật đã sứt, mẻ?
Xem
Phật tử có bắt buộc phải tổ chức hôn lễ theo đạo Phật?
Xem
Câu chuyện đầu thai và sự giải thích dưới góc nhìn khoa học
Xem
Quá trình từ đức tin đến tu hành thành Phật diễn ra bao lâu?
Xem
10 hành động đem lại phước đức
Xem
Diệt trừ phiền giận bằng các phương pháp của Phật giáo
Xem
Hỏi đáp về niệm chú Đại Bi
Xem
Bàn về tám mối lo toan thế tục trong Phật giáo
Xem
Thực hư về linh hồn người đã khuất
Xem
Y phục trong Phật giáo
Xem
Hiểu được buông bỏ đôi khi lại là lối dẫn đến hạnh phúc thông qua câu chuyện về Phật
Xem
Mẫu hướng dẫn sám hối cho thai nhi
Xem
Giáo lý đạo Phật với chúng sinh
Xem
Ăn năn - Sám hối - Phát lồ - Xưng tội và ý nghĩa
Xem
Ăn trứng gà trong bữa ăn chay Phật giáo?
Xem
Sự hòa hợp các tôn giáo với Phật giáo
Xem
20 câu thiền ngữ Phật dạy, giúp cuộc sống bình yên, hạnh phúc
Xem
Việc hành trì Phật pháp đối với chúng ta
Xem
Chánh niệm đối với mỗi người
Xem
Cuộc đời tu sĩ
Xem
Đức Phật tồn tại theo dòng lịch sử và thời đại
Xem
Công đức phóng sinh của Phật tử
Xem
Chắp tay trong Phật giáo có ý nghĩa như thế nào?
Xem
Đức Phật của thời đại của chúng ta
Xem
Cúng rước vía Đức Phật Di Lặc đầu năm và ý nghĩa
Xem
Chân chánh phát tâm Bồ Đề là như thế nào?
Xem
Bình an nhờ trong tâm niệm Phật
Xem
Ý nghĩa việc đến chùa tùng Kinh, niệm Phật của Phật tử
Xem
Triết lí của Phật giáo và thời đại
Xem
10 điều Phật dạy giúp cuộc sống trở nên nhẹ nhàng, tràn đầy yêu thương
Xem
Việc đốt hương trong Phật Giáo
Xem
Phương pháp tu trì Chú Đại Bi
Xem
Đời sống người xuất gia và lợi ích của ứng dụng giới luật
Xem
Tâm an vui, cảm nhận pháp lạc theo chánh pháp
Xem
Ba lạy trong Phật giáo và ý nghĩa
Xem
Về việc đi chùa đối với thanh niên thời nay
Xem
Hình tượng và ý nghĩa nụ cười của Bồ Tát Di Lặc
Xem
Hướng dẫn niệm Phật
Xem
Ba triết lý sâu sắc của Phật giáo về cuộc đời
Xem
Lời phật dạy về quan hệ thầy trò
Xem
Góc nhìn của Phật giáo về tái sinh
Xem
"Năm căn, năm lực" và ý nghĩa
Xem
Sám hối trong đạo Phật
Xem
Khi có nhiều chúng sanh cầu cứu cùng một lúc, Bồ Tát Quan Thế Âm thị hiện như thế nào?
Xem
Gia đình nghèo khó nên cúng cầu siêu như thế nào cho tròn đầy ý nghĩa?
Xem
Một câu chuyện về sức mạnh của lòng từ
Xem
Sự tích mười bảy Pháp tăng tàn
Xem
Những chỉ dẫn cốt tủy về cách tái sinh
Xem
Tinh thần Phật giáo là lý tưởng của nhân loại
Xem
Niệm Phật A Di Đà siêu độ hương linh
Xem
Hạnh phúc đích thực của con người đến từ lòng từ bi với sinh linh, vạn vật
Xem
Phải có khổ đau, mới hiểu được giá trị của hạnh phúc
Xem
Đức Phật là người bảo vệ hòa bình, chống chiến tranh
Xem
Phước đức của tự thân
Xem
Thiệt thòi là phước
Xem
Sống chung với mẹ chồng theo lời Phật dạy
Xem
Thần Chú Đại Bi: Viên ngọc của người cùng tử
Xem
Vì hạnh phúc muôn loài
Xem
Niệm Phật chuyển nghiệp được hưởng thọ phước báo
Xem
Tỷ phú Bill Gates: Người thực sự giàu là người sở hữu một trái tim giàu lòng nhân ái
Xem
Phương cách niệm Phật nào giúp dễ đạt nhất tâm bất loạn nhanh nhất?
Xem
Ăn chay chữa bệnh vảy nến
Xem
Khi lâm chung tưởng nhớ Phật, nhưng không thấy Phật, có được vãng sinh?
Xem
Làm thế nào để khuyến hóa gia đình thích sát sinh và mê tín dị đoan?
Xem
Khi bị oan uổng thị phi, có cần thanh minh không?
Xem
Liệu có sự sống sau khi chết hay không?
Xem
Đức Phật dạy có nên giết hại sinh vật để cúng giỗ người thân đã mất không?
Xem
Chuyện cảm ứng chuyển nghiệp kỳ diệu nhất do niệm Phật
Xem
Từ sự việc 39 nạn nhân tử nạn ở Anh, suy ngẫm lời Phật dạy về chọn nghề
Xem
Tại sao người giàu sang, kẻ nghèo hèn?
Xem
Phải biết quý tiếc phước báo của mình
Xem
Tư tưởng giáo dục Phật giáo
Xem
Đừng hưởng hết phước báu của mình
Xem
Vị trí và vai trò của chánh niệm
Xem
Sắc - Không trong Tâm kinh qua trí tuệ Bát Nhã
Xem
Sát sinh bị quả báo đoản mạng
Xem
Phước lạc thay sự xuất hiện của chư Phật
Xem
Lòng chân thành của đức Phật
Xem
Đức Phật đã xử sự như thế nào khi được cung kính, cúng dường?
Xem
Thiện tâm ở trong ta
Xem
Học sinh bản nghèo đón công trình trường học trị giá 551 triệu đồng
Xem
Làm thế nào để phân biệt chánh tà giữa rừng pháp môn Phật giáo?
Xem
Ngọn lửa Đào Thị Yến Phi trong phong trào đấu tranh Phật giáo ở miền Nam Việt Nam
Xem
Bắt cá phóng sinh còn hành hung Phật tử, đánh công an
Xem
Phật dạy trách nhiệm của người tại gia
Xem
Công an truy lùng nhóm người xâm phạm cơ sở Bồng Lai
Xem
Ăn chay sao cho ít gặp thầy thuốc
Xem
Lễ bái, cúng kính, họa vẽ, tạc tượng Bồ tát Địa Tạng có giúp xóa được ác nghiệp không?
Xem
Trong mưa - giai điệu Thiền ca mới từ nhân duyên gặp gỡ của song Khoa
Xem
Phá bỏ thai nhi bị dị tật có chịu quả báo nghiệp tội không?
Xem
Hỏa táng có ảnh hưởng đến vấn đề tái sinh và phước đức của con cháu?
Xem
Ma vương từng thất bại khi cám dỗ Thái tử Tất Đạt Đa
Xem
Thiếu nữ Thuỵ Sỹ khát khao tìm mẹ ruột ở Ninh Bình
Xem
Tu trong mọi hoàn cảnh
Xem
Quan hệ giữa Đức Phật và chúng đệ tử (I)
Xem
Vị đại sĩ vạn năng: Quan Thế Âm Bồ Tát
Xem
Đạo Phật là đạo của con người, do con người và vì con người
Xem
Sớm thu sen nở ấm lòng Thiền môn
Xem
Đức Phật thị hiển như thế nào để cứu độ chúng sinh?
Xem
Tự độ, độ người và niệm Phật siêu độ
Xem
Lạy Phật như thế nào để được nhiều lợi ích?
Xem
Vì sao làm việc tốt không được phúc báo, lại có kẻ làm chuyện xấu mà không bị trừng phạt?
Xem
Lễ khởi công xây dựng “Mái ấm Công đoàn” cho đoàn viên khó khăn về nhà ở
Xem
Ni Trưởng Như Thanh - Ngôi sao sáng trên bầu trời Ni giới Việt Nam
Xem
Từ bi là gì?
Xem
Ứng dụng lý nhân duyên để thấu triệt lời Phật dạy
Xem
Tinh tấn tu hành có thay đổi được tướng số nhân quả không?
Xem
Xin đừng bóp méo lý tưởng xuất gia
Xem
Ươm mầm tâm linh
Xem
Những nàng tiên có thật giữa đời
Xem
Chúng ta sợ nghiệp dữ hơn hay chỉ sợ nghèo?
Xem
Nước mắt thiền sư
Xem
Bé gái sơ sinh một ngày tuổi bị bỏ rơi trước Chùa
Xem
Trưởng lão HT.Thích Viên Giác viên tịch
Xem
Niệm Phật, cầu nguyện hạnh phúc bình an có phải đi ngược với quy luật nhân quả?
Xem
Làm thế nào để biết được vong nhi đã được siêu độ? Ai phải chịu nghiệp báo phá thai?
Xem
Nobel kinh tế 2019 cho giải pháp xóa đói giảm nghèo
Xem
Lợi ích tụng Kinh niệm Phật
Xem
Quan niệm về giải thoát trong Phật giáo Nguyên thủy (II)
Xem
Làm thế nào để hóa giải nghiệp chướng, mê tín dị đoan trong gia đình?
Xem
Tam bộ nhất bái là gì? Tại sao phải đi 3 bước lại quỳ lạy sát đất 1 bước?
Xem
2 bữa trai cúng dường Đức Phật nhiều phúc báu nhất
Xem
Đạo lực của một bậc Giác Ngộ
Xem
Giải mã ý nghĩa của tượng đức Quan Âm nghìn tay nghìn mắt
Xem
Nhất tâm, tinh tấn, vững bền trong giáo pháp của Đức Phật
Xem
Thưa mẹ, con đi tu
Xem
Bàn về việc can gián và bàn bạc trong giới luật Phật giáo
Xem
Không gian thiền vị đẹp như trong phim ở ngôi chùa hơn 1000 năm tuổi - Địa Tạng Phi Lai Tự
Xem
Ẩm thực chay trong Phật giáo Bắc Tông
Xem
Y Phật phát huy giới thân huệ mạng người xuất gia
Xem
Bộ não người như cái thùng chứa, hãy biết chọn sách để đọc
Xem
Bài ca thu kính ơn từ chánh niệm
Xem
Nhân cách người tu sĩ
Xem
Thủ tướng Modi mang tinh thần của Đức Phật đến Liên Hợp Quốc
Xem
Ngũ giới – Thập thiện và vấn đề gìn giữ hạnh phúc gia đình
Xem
Đại đức Thích Thanh Toàn xin xả giới và hoàn tục
Xem
Bé trai sơ sinh được đặt trong thùng giấy bỏ trước cửa chùa
Xem
Phương châm “Đạo pháp – Dân tộc – Chủ nghĩa xã hội”
Xem
Chùa Minh Đức tổ chức lễ chú nguyện rót đồng đúc Đại Hồng Chung
Xem
Chùa Vĩnh Nghiêm - Bắc Giang, chốn tổ của Phật giáo Việt Nam
Xem
Đọc lại văn bia lịch sử chùa Hải Ấn
Xem
Chùa Thầy và truyền thuyết ly kỳ về Thiền sư Từ Đạo Hạnh
Xem
Hòa thượng Maratika Dzungdhin Rinpoche (Nepal) thăm chùa Phật Tích
Xem
Quan điểm của Phật giáo về Kinh doanh
Xem
Bố thí với tâm thành
Xem
Khai mạc khóa bồi dưỡng nghiệp vụ hành chính và trụ trì tại Đồng Nai
Xem
Sư thầy Thích Thanh Toàn bị đình chỉ chức vụ trụ trì chùa Nga Hoàng trong thời gian 03 tháng
Xem
Giáo dục lòng vị tha cho giới trẻ hiện nay từ góc nhìn Phật giáo
Xem
Đua bò và cấy mạ ở chùa Rô
Xem
Lễ kỷ niệm năm Khoan dung 2019 của UAE
Xem
Tượng Quan Âm ẩn mình dưới nước lớn nhất Việt Nam
Xem
Câu chuyện Đức Phật làm phước
Xem
Phẩm chất của một Sứ giả Như Lai trong việc hoằng pháp
Xem
Đại Bồ Tát thành kính tri ân cúng dường những ngôi chùa lớn tại Hà Nội
Xem
Trưởng lão Hòa thượng Thích Huệ Ấn – Thành viên HĐCM GHPGVN tân viên tịch
Xem
Lời Phật dạy về công ơn người mẹ khi mang thai
Xem
Hàng ngày ngồi thiền, đọc kinh có thể thành Phật được không?
Xem
Bé trai 1 tuổi bị bỏ trước cổng chùa với lời nhắn
Xem
5 câu chuyện Phật giáo tuyệt vời thức tỉnh trí tuệ của bạn
Xem
Ý nghĩa thâm diệu và công đức của Bát Nhã Tâm Kinh
Xem
Đức hạnh của sự điềm đạm
Xem
Tâm thư kêu gọi xây dựng Chùa Sùng Hưng
Xem
Đoàn Đại biểu Mặt trận Tổ quốc viếng lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh
Xem
Cuộc đời Đức Phật dấn thân vì sự an lạc, giải thoát của chúng sinh
Xem
Kính trọng bậc Tôn đức là kinh trọng Phật pháp
Xem
Quan điểm của đạo Phật về việc ly hôn
Xem
Thần chú trong Phật giáo
Xem
Đức Phật là bậc thầy các nhà khoa học
Xem
Giá trị thực tiễn của Tứ Diệu Đế đối với mỗi cá nhân
Xem
Angela Phương Trinh hóa thân thành chị Hằng đến chùa phát bánh trung thu
Xem
Bé gái sơ sinh bị bỏ trong túi nilon để trước cổng chùa
Xem
Chủ tịch UBND tỉnh TT Huế dành tình cảm cho trẻ em khuyết tật trong dịp Tết Trung thu
Xem
Chùa Ba Vàng tổ chức Đêm trăng cổ tích nhân dịp Tết Trung Thu 2019
Xem
Tọa thiền niệm Phật
Xem
Một chuyến đi mang tính nhân văn và thời sự
Xem
Học viện Phật giáo Việt Nam tại Hà Nội khai giảng năm học mới 2019 - 2020
Xem
Chân lý Phật giáo là gì?
Xem
Một học sinh ở Nghệ An dũng cảm cứu sống 2 người dân giữa dòng nước lũ
Xem
Ý nghĩa chữ Nhẫn trong Phật giáo
Xem
Có gì ở thành phố ăn chay lớn nhất thế giới?
Xem
Thông điệp của Thiền sư Thích Nhất Hạnh gửi đến Liên Hiệp Quốc về vấn đề biến đổi khí hậu
Xem
Ngoại trưởng Mỹ 2 lần gửi lời chúc tốt đẹp nhất mừng Quốc khánh Việt Nam 2-9
Xem
Sau vụ cháy công ty Rạng Đông: Ngộ độc thủy ngân nguy hiểm thế nào?
Xem
Nguyên tắc tìm người tri kỷ trong cuộc đời
Xem
Tu có chuyển được nhân quả không?
Xem
20 câu nói muôn đời giá trị của Thiền sư Thích Nhất Hạnh
Xem
Giá trị bốn chân lý vĩ đại của Phật giáo: Tứ Diệu Đế
Xem
Giận: Bí quyết sống an lạc và hạnh phúc
Xem
Sát sinh và hậu quả dưới góc nhìn của Phật giáo
Xem
Tam Bảo là gì?
Xem
Nhiều suất quà đến với người mù trong mùa Vu Lan báo hiếu
Xem
Cuộc sống hạnh phúc của bộ tộc 500 năm không ăn thịt: Tự nhiên là nhà, thú nuôi là bạn
Xem
Tăng Ni trường hạ chùa Thánh Long, Thái Bình nghe phổ biến về tôn giáo
Xem
Thiền sư Thích Nhất Hạnh và bộ phim: "Bước chân an lạc"
Xem
Á hậu Trương Thị May được vinh danh là “Người con của Đức Phật” tại Thái Lan
Xem
Đạo đế: Con đường chấm dứt khổ đau
Xem
Chuyện tự phong của "nhà tu hành Thích Đạo Huấn"
Xem
Dáng chùa Việt uy nghiêm trên đỉnh Đông Dương
Xem
Nghệ sĩ Hồng Đào chạy xe máy giữa đêm phát quà trung thu cho người vô gia cư
Xem
Sỹ Luân: “Thiền định như một món ăn, người hành thiền chính là người đầu bếp và cũng là người thưởng thức”
Xem
Tổng hợp các trường phái ăn chay trên thế giới
Xem
Sinh khí mùa Vu Lan báo hiếu 2019 tại Cà Mau
Xem
Theo nghi lễ cổ truyền, ngày 21 tháng 7 (Âm lịch) là ngày giỗ Bác
Xem
Thượng Toạ Thích Thông Châu giảng đề tài: “Ý NGHĨA BÁO HIẾU MÙA VU-LAN”
Xem
Chất “Phật” trong con người Chủ Tịch Hồ Chí Minh (Kỳ I)
Xem
Đại lễ Vu Lan báo hiếu tại chùa Lang Đạo
Xem
Những đứa trẻ bị bỏ rơi khi bố mẹ ra thành phố mưu sinh: Cô đơn, trầm cảm rủ nhau tìm đến cái chết
Xem
Đức Đạt Lai Lạt Ma thứ 14 - vị Phật sống của nhân gian
Xem
Lễ rước Xá Lợi tại chùa Xá Lợi Răng Phật (Kandy, Sri Lanka)
Xem
Có một Lễ phóng sinh trên sông Hồng hết sức lợi lạc, ý nghĩa.
Xem
Đại Bồ Tát cùng thọ trai tại chùa MettaBuddha Hoàng Gia Thái Lan tại Bồ Đề Đạo Tràng (Bodhgaya, Ấn Độ)
Xem
Quảng Ninh: Gần 500 bệnh nhân nghèo được khám và phẫu thuật đục thủy tinh thể miễn phí
Xem
Giáo dục đạo đức con cái theo lời Phật dạy
Xem
Các doanh nghiệp du lịch Việt Nam nên cân nhắc đưa du khách tới Nepal
Xem
500 Tăng Ni sinh Học viện Phật giáo Việt Nam tại Hà Nội tham gia hiến máu cứu người
Xem
Ca sĩ Quang Dũng và mẹ đến chùa tặng 15.000 đĩa nhạc nhân mùa Vu Lan
Xem
Chàng trai dũng cảm cứu người đu cây trong lũ dữ ở Thanh Hóa
Xem
Ca sĩ Phật tử Phương Thanh ra mắt ca khúc mới nhân mùa Vu Lan báo hiếu
Xem
Lễ Vu Lan vào ngày nào trong năm 2019 và ý nghĩa của bông hồng cài áo
Xem
Tỷ phú bất động sản ngày nào cũng đi nhặt rác trên phố
Xem
Người giàu nhất châu Á ăn chay và chưa từng uống rượu
Xem
Đức Phật chỉ ra tâm tính nhiệm màu nơi mỗi chúng sinh
Xem
Người đắc đạo rồi có còn đau khổ không?
Xem
Kênh truyền thông Đại Bồ Tát
Xem
Tại sao các vị tu sĩ lại cài bông hồng vàng trong ngày lễ Vu Lan?
Xem
Ấn tống cúng dường kinh sách không đúng cách là một sự lãng phí
Xem
Vì sao vua Lý Nam Đế xây dựng nhiều chùa trên đất Việt?
Xem
Nghiệp và trả nghiệp là gì? Đạo Phật có chấp nhận thuyết định mệnh không?
Xem
150 phần quà cho hộ nghèo Vĩnh Long
Xem
Đại lễ cầu siêu anh hùng liệt sĩ, đồng bào tử nạn, cầu quốc thái dân an tại Vị Xuyên, Hà Giang
Xem
Hơn 1000 bạn trẻ tham dự khóa tu chùa Lưu Ly năm 2019
Xem
Ban chỉ đạo Đồng Tháp thăm các điểm an cư kiết hạ
Xem
Tuyên Quang: Lễ khai pháp tại chùa An Vinh
Xem
Đức Phật: Ai cũng có một "con bò"! Điều gì...
Xem
Sư thầy Thích Đàm Tươi chùa Nhất nhận nuôi em bé bị bỏ rơi