Trang chủ > Luân hồi sinh tử, khổ đau là do đâu?
Bài viết
Bình luận

Luân hồi sinh tử, khổ đau là do đâu?

Nguyên nhân của khổ đau, luân hồi sinh tử là gì? Là sự chấp ngã vào sắc thân năm bảy chục ký lô này là ta, là của ta, do đó ta muốn chiếm hữu, cho nên từ đó ái dục bắt đầu phát sinh. Khi ta luyến ái, chấp trước vào dục vọng, từ đó hạnh phúc hay đau khổ bắt đầu có mặt.

Sống đời say đắm buông lung

Thì lòng ái dục vô cùng tăng nhanh

Giống như giữa chốn rừng xanh

Dây leo, cỏ dại mặc tình tràn lan,

Đời người tiếp nối miên man

Khác gì khỉ, vượn đang tham quả rừng

Chuyền cây liên tục chẳng ngừng.

 

Nếu mà ở cõi trần gian

Bị điều ái dục buộc ràng vây quan

Thời bao sầu khổ tăng nhanh

Như là cỏ dại thỏa tình hứng mưa.

 

Đời này nếu bản thân ta

Khi điều ái dục vượt qua chẳng màng

Thời bao sầu khổ lìa tan

Như mưa trơn tuột khỏi hàng lá sen.

 

Điều Như Lai dạy các ngươi:

“Lành thay cho kẻ họp nơi chốn này

Nhổ cho sạch gốc rễ ngay

Diệt trừ ái dục thẳng tay từ nguồn

Như là nhổ rễ cỏ hoang

Chớ nên để lũ Ma quân dục tình

Quẩn quanh phá hoại tâm mình

Như cơn nước lũ tung hoành bụi lau”.

Khi tâm ý ta bám víu vào ái dục, thì cây ái dục sẽ đâm chồi, trổ nhánh rất mau. Tâm ý duyên theo đối tượng ái dục sẽ làm cho lòng ta rạo rực bừng cháy trong tim, khi ấy ta cảm thấy luyến tiếc, nhớ nhung, xao xuyến, bồn chồn. Người hay dính mắc vào ái dục giống như loài vượn khỉ, chuyền từ cành cây này, sang cành cây khác, để tìm quả trái mà ăn.

Ái dục buộc ta phải gánh chịu lấy nhiều khổ đau. Ái dục làm cho ta bị si mê, say đắm, dính mắc vào cuộc sống phàm tình ở thế gian này. Những lo lắng và sợ hãi do ái dục làm ta mê muội, tham đắm tăng trưởng theo ngày tháng, nó mọc kín, dày đặc như là các loài cỏ dại.

Nếu ai ở đời này bị ái ân làm mê hoặc, thì sớm muộn gì cũng sẽ dính mắc vào khoái lạc tính dục. Nó sẽ làm cho ta lo lắng ngày càng nhiều hơn, giống như dòng nước rỉ chảy từng giọt nhỏ, nhưng rỉ mãi cũng đầy hồ. Vì thế ta phải biết cách chuyển hóa luyến ái, ham muốn dục vọng, để nó không làm cho ta sầu khổ, như nước không bao giờ thấm vào được lá sen.

Người tu đạo muốn tâm ý được an ổn, nhẹ nhàng, thì phải quyết tâm dứt bỏ, xa lìa ái ân. Hết ân, hết ái thì không còn bị đọa lạc trong luân hồi sinh tử, không còn bị ái nhiễm mọi thứ dục vọng, thì ta sẽ thật sự bình yên, hạnh phúc.

Biết được sự tác hại của ái dục rất ghê gớm, nó làm cuộc đời ta có nhiều thứ phải lo lắng, sợ hãi và đau buồn, khổ sở. Nhưng đau buồn và khổ sở hơn hết là cái buồn rầu lo lắng do tham muốn ái dục đem lại. Ái nặng tình sâu, ân nghĩa không xa lìa đến khi gần chết; chung quanh người thân thuộc tiếc nhớ khóc thương, làm cho ta thêm lo lắng, sầu khổ, khó bề ra đi. Do đó, ta phải biết cách chuyển hóa, buông bỏ được luyến ái ham muốn dục vọng, thì ta mới yên chí vững lòng duỗi thẳng hai chân mà ngủ.

Ngay trong các bài kệ này, chúng ta đã thấy đây không phải là các bài kệ dành riêng cho người xuất gia. Người tại gia cũng có thể áp dụng tu tập được, vì người tại gia sống trong một hoàn cảnh có rất nhiều cơ hội bị quyến rũ dính mắc, đam mê vào ái ân, dục lạc. Sống trong chùa, mỗi thiền sinh đều được thầy tổ thương yêu, nhắc nhở, chỉ dạy, được thực tập hạnh buông xả luyến ái, vì có tăng thân bảo bọc, che chở. Đối với người tại gia, ta sống ngoài đời với bao nhiêu cám dỗ hấp dẫn của tiền tài, sắc đẹp, danh vọng. Hằng ngày, ta đi tới chỗ làm để giao tiếp, gặp gỡ người này, người kia, nên ta dễ dàng bị cuốn hút bởi các lực hấp dẫn đó. Dù ta đã có vợ, có chồng, có con rồi, nhưng ta vẫn bị sự chi phối mãnh liệt của ái dục, như tiền tài, sắc đẹp, danh vọng, nên ta có lúc cũng muốn bỏ bà xã để chạy theo người yêu, bỏ ông xã để đến với người tình.

Trong kinh, đức Phật dùng hình ảnh thí dụ rất hay, như con vượn chuyền từ cành này sang cành khác để tìm trái cây. Nó ăn một trái rồi, nhưng còn thèm khát, nên muốn tìm ăn một trái khác nữa. Ở ngoài đời, chuyện ngoại tình xảy ra rất nhiều. Sự thực tập đối với người tại gia còn khó hơn đối với người xuất gấp bội. Vì vậy, xuất gia là con đường dễ dàng nhất để ta từng bước chuyển hóa tâm dính mắc vào ái dục, ta không nên chờ cho đến già hết xí quách rồi mới xuất gia.

Chính vì để giúp cho người tại gia, Phật mới chế giới không được tà dâm, để người tại gia ý thức được sự khổ đau do sự phá hoại hạnh phúc gia đình của người khác, mà giữ trọn vẹn giới pháp, sống một lòng chung thủy, không làm tổn hại cho ai. Nhưng người tại gia giữ được giới này rất là khó, vì đó là lòng tham muốn của đa số người nam do sự đam mê, ham thích của lạ, nên nó là nguyên nhân của bao điều tội lỗi. Ngày xưa, trong thời đại phong kiến, với quan niệm chồng chúa vợ tôi, nên kiếp chồng chung là một điều rất đau khổ đối với người phụ nữ.

Từ khi đạo Phật có mặt trong cuộc đời, chuyện nam nữ bình đẳng về mọi phương diện đã lần hồi được thay đổi theo thời gian, nên việc xây dựng hạnh phúc gia đình hoàn toàn được tự do lựa chọn. Nhờ vậy, quan niệm chồng chúa vợ tôi hoặc theo tập cấp cha mẹ đặt đâu con ngồi đó, vì áo làm sao mặc qua khỏi đầu, dần hồi được thay đổi theo thời gian.

Ngày xưa, đa số người nam không giữ được giới tà dâm, nên kiếp sống chung chồng của người con gái rất ư là khổ sở, từ đó tâm ganh ghét, ghen tuông, ích kỷ, tìm cách mưu hại lẫn nhau, chỉ vì không được thỏa mãn dục tính cho riêng mình, mà phải chịu chia sớt cho nhiều người. Đó là nổi khỗ, niềm đau của người sống kiếp chồng chung, còn tham luyến ái dục nặng nề.

Đốn cây mà chẳng chịu đào

Hết luôn gốc rễ bám vào đất sâu

Thì cây lại mọc ra mau,

Đoạn trừ ái dục khác nào đốn cây

Đoạn cho căn gốc sạch ngay

Nếu không khổ não mãi quay trở về.

 

Người ham ái dục luôn luôn

Theo ba mươi sáu dòng tuôn bạo tàn

Cuốn vào cảnh dục dễ dàng.

Những người ái dục dâng tràn trong tâm

Bị dòng ái dục cuốn phăng.

 

Dòng sông ái dục dâng tràn

Như dây leo dại mọc lan khắp miền,

Thấy dây leo mới nhô lên

Dùng gươm trí tuệ diệt liền cho mau

Diệt trừ tận gốc thật sâu.

 

Người đời ái dục thích ham

Nên ưa rong ruổi theo làn sóng xô

Ngụp chìm biển dục vô bờ

Tuy cầu hạnh phúc khó mà thành công

Vẫn còn trong chốn trầm luân

Quẩn quanh sinh tử vẫy vùng thoát đâu.

 

Người mà ái dục bao trùm

Kinh hoàng như thỏ vẫy vùng lưới kia

Sa vào bẫy, sợ kể chi,

Não phiền, ái dục chẳng lìa cho mau

Khổ đau càng chịu dài lâu.

 

Người mà ái dục bao trùm

Kinh hoàng như thỏ vẫy vùng lưới kia

Sa vào bẫy, sợ kể chi,

Tỳ Kheo ái dục gắng lìa cho mau

Niết Bàn giải thoát xa đâu.

Là người xuất gia tu theo đạo giác ngộ giải thoát, ta không nên bám víu vào ái dục. Ta phải tìm cách diệt trừ tận nguồn gốc của cây ái dục, để rễ của nó không còn có khả năng đâm chồi lên được. Nếu ta diệt dục như việc cắt cỏ dại, thì sau khi được cắt rồi, cỏ dại lại mọc lên nhanh, và ra nhiều hơn trước nữa.

Gốc cây ái dục sâu và vững, nó giống như một tập khí vậy. Tuy ta đã đốn ngang thân cây, nhưng lại không chịu đào bứng gốc, vì vậy cành lá tiếp tục nảy sinh ra trở lại. Tâm ái dục nếu chưa dứt trừ, thì cái khổ do ái dục đem tới vẫn còn nguyên như cũ, khi gặp duyên sẽ phát sinh luyến tiếc, nhớ thương, mà làm đau khổ cho ta.

Dòng suối tâm ý ấy cứ mặc tình trôi chảy, khiến cho những nút thắt ái dục đan kết lại với nhau chằng chịt. Chỉ có tuệ giác chân thực của Thế tôn mới có khả năng phân biệt và thấy rõ được đìều này và giúp cho ta đoạn trừ được căn nguyên của nó, phát xuất từ tâm ý.

Dòng suối ái dục thấm vào suy nghĩ, nhận thức của ta, phát triển mau chóng, lớn mạnh, quấn vào nhau, để ta khó bề rời xa. Nguồn suối ái dục như giếng sâu không đáy làm cho cái già và cái chết xảy đến nhanh chóng, nên các vị vua thời phong kiến ít có người nào chết già, sống thọ.

Những cành nhánh của cây ái dục cứ tiếp tục sinh trưởng không dừng nghỉ, cũng bởi vì chúng được nuôi dưỡng bằng các thực phẩm thêm lớn lòng ham muốn ái dục. Khi ta mê mờ bởi những thực phẩm này, chúng nuôi dưỡng thêm sự oán hận, chúng kết thành nhiều tấm lưới để ràng buộc chúng ta lại, làm ta chịu khổ đau từ đời này sang kiếp nọ, không có ngày thôi dứt. Người thiếu sáng suốt và trí tuệ thì cứ nôn nóng muốn đi về hướng ấy hoài, mà không biết làm cách nào để thoát ra, vì nó theo ta như hình với bóng.

Người lìa ái dục, xuất gia

Sống vui ở chốn rừng già, núi sâu

Để rồi một sớm quay đầu

Xuôi dòng ái dục thương đau về nhà,

Kẻ hoàn tục đáng xót xa

Cởi ra rồi lại tự ta trói vào.

 

Với người trí tuệ mở mang

Dù cho trói buộc bằng phương tiện gì:

Dây gai, cây, sắt sá chi

Nào đâu vững chắc, chẳng hề bền lâu!

Riêng lòng luyến ái khát khao

Vợ con, châu báu quyện vào chẳng xa,

Trói này sao gỡ cho ra!

 

Những người có trí nói rằng:

Dây này trói buộc ngày càng chắc thêm

Dây tuy mềm mại, êm đềm

Nhưng mà sao dễ nhận chìm người ta

Khó mà tháo gỡ cho ra

Thế nên người trí lìa xa dục tình

Cắt dây luyến ái cho nhanh

Tự mình giải thoát, tu hành bản thân.

 

Các bài viết liên quan
Xem
Con người ngày càng dễ cô đơn?
Xem
Tư duy về thân: Quán thân bất tịnh
Xem
Con đường riêng tôi đi
Xem
Nếu chúng ta ăn chay và không sát sinh sẽ đạt được ích lợi gì?
Xem
Nhẫn nhục đối với tuổi trẻ
Xem
Cách bình an trong bất an
Xem
Khi còn sống, tại sao phải siêng niệm Phật
Xem
Đại Bồ tát Địa Tạng Vương
Xem
Đức Phật và sự hóa độ rộng lớn khắp các cõi
Xem
Tình thương đích thực trong đời sống
Xem
Con đường tiến tu trong đạo Phật
Xem
Phật giáo và Y học xưa và nay
Xem
Phật giáo không tin vào đấng sáng thế vì điều này
Xem
Nên học cách tự hài lòng với những gì mình có
Xem
Sức mạnh vô hình từ lòng biết ơn
Xem
Lời Phật dạy về yêu thương trong tình yêu, câu chuyện trước thềm Valentine
Xem
Tình bạn đến từ làm từ thiện giữa Bill Gates và Warren Buffett
Xem
Tài phú của đời người không nằm ở của cải mà ở niềm tin có bao nhiêu
Xem
Người thế nào sẽ có thể thoát khỏi tai họa ập đến
Xem
Hợp nhau sẽ là tri kỷ, sâu sắc hơn lại là tri âm
Xem
Duyên phận do trời hay chuyện hôn nhân tại người
Xem
Thế nào là kết giao đúng bạn?
Xem
Khi gặp sóng gió trong đời, hãy giữ tâm hồn thanh tịnh
Xem
Lương duyên khó cưỡng cầu: không phải mối quan hệ nào cũng có thể tồn tại mãi
Xem
Biết buông bỏ, quên lãng là cách thư giãn tránh buồn phiền chuyện đời
Xem
Câu chuyện về vòng luân hồi sinh - tử
Xem
"Cái tâm" làm chủ hành động con người
Xem
Hãy biết ơn những người thẳng thắn chỉ trích bạn
Xem
Vận mệnh, đời người là gì?
Xem
Cho đi và nhận lại đều là yêu thương
Xem
Đạt cảnh giới càng cao, con người càng giữ tĩnh khí tốt hơn
Xem
Nhìn nhận 5 điều giúp cuộc sống của chúng ta tốt đẹp hơn
Xem
Người phụ nữ hãy tự tạo giá trị của mình
Xem
Triết lý cuộc sống: buông bỏ hay mất mát hóa ra không phải là chuyện xấu
Xem
Câu chuyện đạo đức qua cách người mẹ dạy bảo con mình và thức tỉnh lương tâm người bán cá
Xem
Nhìn nhận về lỗi lầm thông qua câu chuyện về chú tiểu và 2 viên gạch xấu xí
Xem
Nhìn nhận về sự sắp đặt của số mệnh con người qua truyện về Diêu Lai
Xem
Biết nhường nhịn, thiện lương cho cuộc sống nhẹ nhàng
Xem
Bài học nên làm gì khi đối mặt với lời phỉ bác của người khác?
Xem
Phụ nữ sắc trời cho không bằng tự cho giáo dưỡng
Xem
Sống ở đời hãy thuận theo tự nhiên
Xem
Xấu người đẹp nết còn hơn đẹp người
Xem
Đạo làm trò xưa và nay
Xem
Thành bại tại mình, hiểu rõ bản thân tất được việc
Xem
Tâm sinh tướng, muốn dung mạo đẹp trước hết phải làm đẹp tâm hồn
Xem
Nói ít làm nhiều tránh thị phi, nghĩ kỹ trước khi nói tránh vạ miệng
Xem
5 chữ "quá" nhất định phải buông bỏ nếu muốn sống cuộc đời hạnh phúc
Xem
Người trẻ hãy học cách nhẫn nhục
Xem
Thiện và ác, nhân quả báo ứng trong đời người
Xem
Hôn nhân hạnh phúc bền lâu nhờ khoan dung, nhường nhịn
Xem
Hãy cảm nhận cuộc sống như cách thưởng một ly trà!
Xem
Người yếu đuối như lửa, người mạnh mẽ lại như nước
Xem
Ba điểm yếu cần sửa để trưởng thành hơn
Xem
"Nhanh và chậm" trong cuộc đời
Xem
Đời người là gì?
Xem
Thiện lương là bức tranh đẹp nhất đời người
Xem
Những kiểu bạn tri kỷ mà ai cũng nên có trong cuộc đời
Xem
Có duyên mới gặp có nợ mới yêu, có phận mới cưới
Xem
Lĩnh hội đạo lý làm người qua nhìn cách trẻ tập đi
Xem
Mọi thứ sẽ trở nên đơn giản khi ta nhìn nhận một cách nhẹ nhàng
Xem
Đừng oán trách trời đất, đời là vàng kim hay đá cuội chính do mình quyết định
Xem
Người khác nợ bạn, ông trời sẽ trả cho bạn
Xem
Học đại bàng cách đối diện với giông bão trong cuộc đời: Thay đổi hoặc là chết!
Xem
Muốn thành công trong đời, hãy tự dựng cho mình một chiếc thang
Xem
‘5 không trách, 7 không mắng’: Bí quyết vàng gìn giữ hạnh phúc gia đình
Xem
Thành khẩn hối lỗi sửa sai, oán thù sâu nặng được hóa giải
Xem
Đời người trước khi có được, cần phải học cách cho đi
Xem
Những điều hơn 40 tuổi vẫn chưa thể hiểu được, tuyệt đối đừng bỏ lỡ
Xem
‘Con dẫu lớn vẫn là con của mẹ, đi suốt đời lòng mẹ vẫn theo con’
Xem
Cội nguồn của hạnh phúc với 10 bí quyết không thể bỏ qua này
Xem
Thượng Toạ Thích Thông Châu giảng đề tài: “Ý NGHĨA BÁO HIẾU MÙA VU-LAN”
Xem
Bí Quyết Để Sống Hạnh Phúc Trong Từng Phút Giây
Xem
Hãy làm bạn với trà để nuôi dưỡng một cơ thể khỏe mạnh và một tâm hồn đẹp
Xem
Hết Thảy Chúng Sinh Đều Có Trí Tuệ Đức Tướng Của Như Lai