Trang chủ > Đạo làm trò xưa và nay
Bài viết
Bình luận

Đạo làm trò xưa và nay

Xã hội phát triển, nhà giáo có hẳn một ngày để kỷ niệm, hay xã hội suy đồi, nhà giáo chỉ còn một ngày để được tôn vinh? Có người sẽ nói câu hỏi này thật là cắc cớ, nhưng ngẫm lại, quả thật ngày nay, hai chữ Người Thầy đã mất đi âm hưởng uy nghiêm và cao quý ban đầu rồi.

Đứng ở trước cổng trường đón con, các bậc phụ huynh có thể nghe thấy bạn bè con em mình nói chuyện với nhau về các thầy cô với những đại từ như “bà”, “ông”, hay còn cả “mụ ấy”, “lão ấy”, thậm chí có cả những từ ngữ kinh khủng hơn nữa. Những câu chuyện gây sốc vẫn được truyền thông khai thác càng làm xã hội thêm lo ngại và bức xúc, nào là học trò đánh thầy, chặn đường chửi cô giáo, hay thầy giáo dâm ô học sinh, cô giáo bắt học trò uống nước giặt giẻ lau bảng, thầy cô gọi học sinh là mày, thậm chí là… “lợn”.

Môi trường giáo dục cũng ngày càng khiến người ta hoang mang khi học trò đi học chỉ vì điểm số, thành tích, thầy giáo đi dạy chỉ vì tiền và danh. Cung cầu gặp gỡ, chẳng biết cái nào có trước, nhưng cuối cùng thì giáo dục cũng trở thành nơi bán buôn, ai cần điểm có điểm, ai cần bằng có bằng, chỉ cần có tiền, mối quan hệ là được.

Quan hệ thầy – trò đã không còn là “Thầy trò như cha con” (Sư đồ như phụ tử), hay “Một ngày làm thầy, cả đời làm cha” (Nhất nhật vi sư, chung thân vi phụ) nữa rồi. 

Người xưa sở dĩ có thể đối đãi như vậy, bởi người thầy là người truyền thụ các luân lý đạo đức, tri thức và quan niệm về giá trị, dạy người ta cách đối nhân xử thế, và là hình mẫu về đạo đức chuẩn mực. Trong sách “Lễ ký – Học ký” có nói: “Thầy nghiêm thì Đạo được tôn kính. Đạo được tôn sùng, thì dân biết kính trọng sự học”. Duy hộ sự tôn nghiêm của đạo làm Thầy, chẳng những thầy phải ra thầy, trò phải ra trò, yêu cầu lời nói, hành động chuẩn mực, mà trọng yếu là trong tâm của cả thầy lẫn trò đều phải kính cẩn, nghiêm khắc, tôn trọng đạo học, biết được tầm quan trọng của đạo học và mục đích đi học là để làm gì.

Xưa người thầy đi dạy, chính là dùng đức của mình mà truyền đạt tri thức cho học trò, chỉ với một tâm niệm là có người nối tiếp và lưu truyền những giá trị phổ quát cho đời sau. Đó là cái vô tư không màng danh lợi, chỉ có khi ta tự nhận lấy sứ mệnh của mình, như “Trời vô tư che chở vạn vật, Đất vô tư ôm chứa vạn vật, nhật nguyệt vô tư soi chiếu cho vạn vật” vậy.

Còn học trò đi học là vì để biết cách làm người, bởi: “Muốn có năng lực, ắt phải học tập. Muốn có tri thức, ắt phải vấn hỏi. Muốn hành thiện sự, ắt phải tỏ tường. Muốn được no đủ, ắt phải dự liệu. Đã tin thế rồi, thì liền thực hành…” – (Khổng Tử). Từ việc lo được cho bản thân biết cách sống trên đời, rồi đến có thể làm được thiện sự, chuyện đại nghĩa cho người khác, cho xã hội… tất cả đều phải nhờ học tập mà nên.

Hơn nữa, đi học trước hết là học cái đức của thầy. Xưa Công Minh Tuyên đến học thầy Tăng Tử, ở nhà thầy ba năm mà không mấy khi đọc sách. Tăng Tử gặng hỏi, Công Minh Tuyên thưa rằng: “Thưa thầy, con vẫn học. Con thấy: thầy ở trong nhà, trước mặt song thân, lúc nào cũng hiếu thuận, hòa nhã, cho đến giống vật như chó mèo thầy cũng không quở mắng bao giờ. Thầy ứng tiếp bạn bè cung kính ung dung, rất có lễ độ, kẻ dở người hay, ai nấy đều thiếp phục. Thầy ở triều đình, đối với kẻ dưới, bề ngoài rất là nghiêm trọng, mà trong bụng rất là nhân từ, không có ý hại ai bao giờ. Ba điều ấy, con lấy làm vui lòng, học mãi mà chưa được. Con đâu dám không học mà cứ ở cửa nhà thầy” – (Cổ học tinh hoa).

Với tinh thần đó, cả thầy và trò đều cung kính trước đạo học, mà cơ bản nhất chính là đạo đức làm người.

Người Việt xưa rất trọng đạo đức của người thầy lẫn người trò, Luật Hồng Đức thời vua Lê Thánh Tông (1442-1479) có ghi: “Làm thầy và trò đều phải hết đạo. Thầy trước tiên phải ngay mình để làm gương cho học trò. Học trò phải tôn kính thầy, chăm chỉ về đường thực học, lấy đức hạnh làm gốc”.

Bộ luật cũng quy định: “Học trò quên ơn thầy, coi thường thầy thì bị phạt suốt đời không được đi thi”. Đối với những người biết hối cải, Bộ luật cũng có khoan hồng cho: “Nếu biết tạ lỗi, làm đẹp lòng thầy thì cũng tha cho”, nhưng với nghề làm thầy thì dứt khoát không thể tha thứ cho người đã từng không trọng thầy mình: “Học trò vô lễ với thầy suốt đời không được làm thầy dạy học”.

Ngày nay, vì quan niệm đã quá lệch lạc, người đi học vì để sau này có tương lai tốt, kiếm được nhiều tiền, đạt được danh vị, người đi dạy lại coi đó là một cái nghề để kiếm tiền như bao nghề nghiệp khác, mà không hiểu dạy học là một sứ mệnh dưỡng thành nên thế hệ tương lai. Thế nên, quan hệ thầy trò đã trở thành quan hệ mua bán, hai bên ngang hàng phải lứa với nhau.

Nếu để trả lời cho câu hỏi vì sao thầy trò ngày nay đã quá khác xưa, thì đơn giản là bởi mục đích đi học, đi dạy đều đã khác xưa rồi.

 

Các bài viết liên quan
Xem
Con người ngày càng dễ cô đơn?
Xem
Tư duy về thân: Quán thân bất tịnh
Xem
Con đường riêng tôi đi
Xem
Nếu chúng ta ăn chay và không sát sinh sẽ đạt được ích lợi gì?
Xem
Nhẫn nhục đối với tuổi trẻ
Xem
Cách bình an trong bất an
Xem
Khi còn sống, tại sao phải siêng niệm Phật
Xem
Đại Bồ tát Địa Tạng Vương
Xem
Đức Phật và sự hóa độ rộng lớn khắp các cõi
Xem
Tình thương đích thực trong đời sống
Xem
Con đường tiến tu trong đạo Phật
Xem
Phật giáo và Y học xưa và nay
Xem
Phật giáo không tin vào đấng sáng thế vì điều này
Xem
Nên học cách tự hài lòng với những gì mình có
Xem
Sức mạnh vô hình từ lòng biết ơn
Xem
Lời Phật dạy về yêu thương trong tình yêu, câu chuyện trước thềm Valentine
Xem
Tình bạn đến từ làm từ thiện giữa Bill Gates và Warren Buffett
Xem
Tài phú của đời người không nằm ở của cải mà ở niềm tin có bao nhiêu
Xem
Người thế nào sẽ có thể thoát khỏi tai họa ập đến
Xem
Hợp nhau sẽ là tri kỷ, sâu sắc hơn lại là tri âm
Xem
Duyên phận do trời hay chuyện hôn nhân tại người
Xem
Thế nào là kết giao đúng bạn?
Xem
Khi gặp sóng gió trong đời, hãy giữ tâm hồn thanh tịnh
Xem
Lương duyên khó cưỡng cầu: không phải mối quan hệ nào cũng có thể tồn tại mãi
Xem
Biết buông bỏ, quên lãng là cách thư giãn tránh buồn phiền chuyện đời
Xem
Câu chuyện về vòng luân hồi sinh - tử
Xem
"Cái tâm" làm chủ hành động con người
Xem
Hãy biết ơn những người thẳng thắn chỉ trích bạn
Xem
Vận mệnh, đời người là gì?
Xem
Cho đi và nhận lại đều là yêu thương
Xem
Đạt cảnh giới càng cao, con người càng giữ tĩnh khí tốt hơn
Xem
Nhìn nhận 5 điều giúp cuộc sống của chúng ta tốt đẹp hơn
Xem
Người phụ nữ hãy tự tạo giá trị của mình
Xem
Triết lý cuộc sống: buông bỏ hay mất mát hóa ra không phải là chuyện xấu
Xem
Câu chuyện đạo đức qua cách người mẹ dạy bảo con mình và thức tỉnh lương tâm người bán cá
Xem
Nhìn nhận về lỗi lầm thông qua câu chuyện về chú tiểu và 2 viên gạch xấu xí
Xem
Nhìn nhận về sự sắp đặt của số mệnh con người qua truyện về Diêu Lai
Xem
Biết nhường nhịn, thiện lương cho cuộc sống nhẹ nhàng
Xem
Bài học nên làm gì khi đối mặt với lời phỉ bác của người khác?
Xem
Phụ nữ sắc trời cho không bằng tự cho giáo dưỡng
Xem
Sống ở đời hãy thuận theo tự nhiên
Xem
Xấu người đẹp nết còn hơn đẹp người
Xem
Thành bại tại mình, hiểu rõ bản thân tất được việc
Xem
Tâm sinh tướng, muốn dung mạo đẹp trước hết phải làm đẹp tâm hồn
Xem
Nói ít làm nhiều tránh thị phi, nghĩ kỹ trước khi nói tránh vạ miệng
Xem
5 chữ "quá" nhất định phải buông bỏ nếu muốn sống cuộc đời hạnh phúc
Xem
Người trẻ hãy học cách nhẫn nhục
Xem
Thiện và ác, nhân quả báo ứng trong đời người
Xem
Hôn nhân hạnh phúc bền lâu nhờ khoan dung, nhường nhịn
Xem
Hãy cảm nhận cuộc sống như cách thưởng một ly trà!
Xem
Người yếu đuối như lửa, người mạnh mẽ lại như nước
Xem
Ba điểm yếu cần sửa để trưởng thành hơn
Xem
"Nhanh và chậm" trong cuộc đời
Xem
Đời người là gì?
Xem
Thiện lương là bức tranh đẹp nhất đời người
Xem
Những kiểu bạn tri kỷ mà ai cũng nên có trong cuộc đời
Xem
Luân hồi sinh tử, khổ đau là do đâu?
Xem
Có duyên mới gặp có nợ mới yêu, có phận mới cưới
Xem
Đừng oán trách trời đất, đời là vàng kim hay đá cuội chính do mình quyết định
Xem
Thượng Toạ Thích Thông Châu giảng đề tài: “Ý NGHĨA BÁO HIẾU MÙA VU-LAN”
Xem
Bí Quyết Để Sống Hạnh Phúc Trong Từng Phút Giây
Xem
Hãy làm bạn với trà để nuôi dưỡng một cơ thể khỏe mạnh và một tâm hồn đẹp
Xem
Hết Thảy Chúng Sinh Đều Có Trí Tuệ Đức Tướng Của Như Lai