Trang chủ > Các Pháp duyên sinh, không thật
Bài viết
Bình luận

Các Pháp duyên sinh, không thật

Trong kinh A Hàm đức Phật có dạy, người nào thấy được lý nhân duyên thì người đó thấy được pháp. Thấy được pháp tức là thấy đạo hay thấy Phật. Qua đó chúng ta thấy tầm quan trọng của lý nhân duyên như thế nào rồi.

Cũng như vậy, con người do nhân duyên sinh nên không chủ thể, không cố định. Muôn vật trên thế gian này do nhân duyên sinh cũng không chủ thể, không cố định. Tuy không cố định, không chủ thể nhưng muôn sự muôn vật vẫn có, đủ duyên thì nó hiện tiền. Hiểu lý này rồi chúng ta mới hiểu chữ Không trong kinh Bát Nhã.

Chúng ta đừng lầm chữ Không trong kinh Bát Nhã là trống rỗng, không có gì hết. Không là đối với có. Nhưng chữ Không đây là ngay nơi sự vật hiện tiền mắt thấy, tay sờ mó được song chủ thể nó là không, không cố định. Như vậy dù mắt thấy, tay sờ mó được mà nói là Không, đó là không chủ thể, không cố định. Bát Nhã nói Không vì nó do nhân duyên sinh nên không chủ thể. Cho nên chữ Không trong kinh Bát Nhã còn gọi là tánh Không. Hệ thống Bát Nhã gọi đó là tự tánh Không. Tức là không có chủ thể, không tự tánh nhưng sự vật vẫn có giả tướng của nó khi đủ duyên tụ hội.

Con người chúng ta cũng do nhân duyên sinh, không có chủ thể, cố định. Vậy gọi ta được không ? Chỉ là cái ta tạm bợ, còn mất theo duyên, không có giá trị thật. Thế mà lâu nay chúng ta cứ lầm nhận ta là thật, sự vật là thật. Nhà Phật gọi lầm nhận đó là vô minh, là si mê. Người học Phật phải có trí tuệ sáng suốt, thấy đúng như thật. Những gì Phật dạy chúng ta quán sát, thấu suốt mới đem ra hướng dẫn chỉ dạy cho người khác, chớ không phải học hiểu suông mà thấy được lẽ thật.

Người học Phật phải có trí tuệ sáng suốt, thấy đúng như thật. Những gì Phật dạy chúng ta quán sát, thấu suốt mới đem ra hướng dẫn chỉ dạy cho người khác, chớ không phải học hiểu suông mà thấy được lẽ thật. Ảnh: Internet

Người học Phật phải có trí tuệ sáng suốt, thấy đúng như thật. Những gì Phật dạy chúng ta quán sát, thấu suốt mới đem ra hướng dẫn chỉ dạy cho người khác, chớ không phải học hiểu suông mà thấy được lẽ thật. Ảnh: Internet

Chúng ta thử nghiệm lại thân mình có phải là tạm bợ hay không ? Nếu thân chắc chắn chân thật thì không bao giờ hoại. Vì do duyên hợp nên thiếu duyên thì nó sanh ra bệnh tật rồi đi đến bại hoại. Đó là lẽ thật, không còn gì nghi ngờ nữa. Vì vậy đức Phật nói thân này vô ngã. Vì vô ngã nên không chủ thể, bởi không chủ thể nên tùy duyên mà thành, tùy duyên mà hoại, không phải lúc nào cũng nguyên vẹn.

Chúng ta thấy rõ ý nghĩa của chữ Không rồi thì đối với sự vật hiện tiền mắt thấy, tay sờ mó được là thật có hay thật không ? Nói thật có hay thật không đều sai cả vì nó tạm bợ, chỉ có giả tướng hiện tiền. Như vậy phải nói sao ? Nói các pháp không thật có, do duyên sinh, chỉ tạm có nên nhà Phật gọi như huyễn, như hóa. Đến đây tôi nhớ Thiền sư Từ Đạo Hạnh ở đời Lý có bài kệ:

Tác hữu trần sa hữu,       

Vi không nhất thiết không.       

Hữu không như thủy nguyệt,       

Vật trước hữu không không.        

Tạm dịch:                                

Có thì muôn sự có,       

Không thì tất cả không.       

Có không trăng đáy nước,       

Đừng mắc có không không.

Đã là duyên hợp, chúng ta đừng lầm chấp nó thật thì sẽ không đau khổ. Đây là chỗ khó của người học Phật. Nếu thấy được lý này thì chúng ta sẽ thấy đạo Phật hay đáo để. Ảnh: Internet

Đã là duyên hợp, chúng ta đừng lầm chấp nó thật thì sẽ không đau khổ. Đây là chỗ khó của người học Phật. Nếu thấy được lý này thì chúng ta sẽ thấy đạo Phật hay đáo để. Ảnh: Internet

Ngài Từ Đạo Hạnh diễn đạt hình ảnh cho chúng ta thấy rất linh động. Tất cả sự vật nếu nói có thì vật nào cũng có hết. Tại sao ? Vì trên giả tướng mắt thấy, tay sờ mó được. Còn nếu nói không thì tất cả đều không hết, vì chúng là duyên hợp không thật. Không thật nên nói là không. Như vậy nói có và không giống như mặt trăng dưới đáy nước. Đêm rằm ta nhìn xuống hồ nước, thấy mặt trăng hiện dưới đáy nước. Mặt trăng ở đáy nước là thực có hay thực không ? Nếu thực có sao đưa tay vớt lên không được. Nếu thực không sao mắt chúng ta thấy rõ ràng. Nên gọi là có mà chỉ là cái bóng, chớ không phải không ngơ. Nhưng là bóng thì nó không thật.

Muôn sự vật ở thế gian này cũng như bóng trăng đáy nước, nhìn thấy như có nhưng rốt cuộc không thực thể. Cho nên có cũng như không, chỉ vì duyên hợp tạm có. Người ta cứ ngỡ rằng những gì mắt thấy tai nghe là thực có, nhưng không ngờ chúng là duyên hợp. Đã là duyên hợp, chúng ta đừng lầm chấp nó thật thì sẽ không đau khổ. Đây là chỗ khó của người học Phật. Nếu thấy được lý này thì chúng ta sẽ thấy đạo Phật hay đáo để.

Chúng ta tu khó khăn vì chúng ta thấy cái gì cũng thật nên dễ nhiễm, dễ kẹt. Nhiễm kẹt thì sự tu không tiến, còn thấy các pháp không thật thì chúng ta không có gì để chấp, mà không chấp thì đường tu hết sức dễ dàng. Cho nên si mê là động cơ chủ yếu đưa chúng ta đến chỗ sai lầm. Từ sai lầm đó khiến chúng ta không thấy lẽ thật, rồi bị chìm đắm trong sinh tử kiếp này kiếp nọ không cùng. Các pháp là tướng duyên hợp không thật, nhưng không khéo tu chúng ta sẽ không ra khỏi nó, chỗ này rất là quan trọng.

Nỗi khổ không ai cứu ta được mà do ta nhận ra chân tướng của nó không thật thì có gì làm ta phiền hà, khổ sở nữa! Thấy tường tận đạo lý thì không còn chấp. Ảnh minh họa

Nỗi khổ không ai cứu ta được mà do ta nhận ra chân tướng của nó không thật thì có gì làm ta phiền hà, khổ sở nữa! Thấy tường tận đạo lý thì không còn chấp. Ảnh minh họa

Kinh Bát Nhã có câu: “Quán Tự Tại Bồ Tát hành thâm Bát nhã ba la mật đa thời, chiếu kiến ngũ uẩn giai Không, độ nhất thiết khổ ách”. Nghĩa là, Bồ Tát Quán Tự Tại khi thực hành sâu trí tuệ Bát Nhã, Ngài xem thấy tất cả sự vật, tất cả pháp đều không có thực thể, không cố định. Khi thấy như vậy Ngài liền qua hết thảy khổ nạn.

Ngày nay chúng ta tụng kinh Bát Nhã từ lúc mới vào chùa cho tới năm sáu mươi tuổi, biết bao nhiêu biến ? Trăm ngàn biến mà khổ ách vẫn là khổ ách. Bởi vì tụng Bát Nhã thì tụng mà nhìn thấy thân năm uẩn thật. Nếu thấy thân năm uẩn duyên hợp hư dối thì có ai chửi chúng ta thấy sao ? Thân năm uẩn đã không thật thì lời chửi có thật đâu. Chẳng qua cũng là tạm bợ hư giả thôi. Mình hư giả, người hư giả, lời nói hư giả, có gì mà khổ, có gì mà phiền. Cho tới tất cả những thiệt thòi, khổ sở khác, nếu xét kỹ chúng có thật không ? Cũng không thật. Như vậy có gì làm chúng ta khổ sở đâu ? Chỉ cần dùng trí tuệ Bát Nhã soi thấu muôn sự vật, soi thấu lại bản thân mình đều là duyên hợp hư giả. Thấy được như vậy thì khổ ách nào cũng qua hết.

Chúng ta đọc kinh đúng ra là đọc cho mình nhớ và thực hành theo lời Phật dạy. Nhưng thường Phật tử cứ nghĩ rằng đọc như vậy có phước. Đọc hai lần phước nhiều hơn một chút. Do không biết lời Phật dạy để ứng dụng quán chiếu lại bản thân và mọi vật chung quanh, thấu triệt được lẽ thật của nó nên chúng ta cứ đọc cho Phật nghe hoài, còn mình thì không dính dáng gì hết. Phật nói chiếu kiến ngũ uẩn giai không độ nhất thiết khổ ách, chúng ta tụng hoài sao không qua được khổ ách ? Bởi vì có chiếu kiến đâu! Chiếu kiến là soi sáng, mà chúng ta không chịu soi sáng thì làm sao thấu tỏ được. Đó là lầm lẫn của chúng ta.

Nên nhớ chấp là gốc từ si mê, là nhân của đau khổ. Nhờ trí tuệ sáng không chấp nên đau khổ cũng không còn. Tụng một bài kinh Bát Nhã mà thấu triệt rồi thì chúng ta tự tại đi trong cuộc đời. Đó là điều chắc chắn vậy. Ảnh: Internet

Nên nhớ chấp là gốc từ si mê, là nhân của đau khổ. Nhờ trí tuệ sáng không chấp nên đau khổ cũng không còn. Tụng một bài kinh Bát Nhã mà thấu triệt rồi thì chúng ta tự tại đi trong cuộc đời. Đó là điều chắc chắn vậy. Ảnh: Internet

Tất cả sự vật đến với ta, ta không chấp thì dễ tu biết mấy. Mình có phải khổ sở để dẹp nóng giận, dẹp phiền não không? Sở dĩ chúng ta phiền não, chúng ta nóng giận là vì chúng ta chấp nó thật. Nếu biết rõ nó không thật, chỉ tạm bợ do duyên hợp thì có gì mà chấp. Do không chấp nên thảnh thơi tự tại đi giữa cuộc đời mà chúng ta không dính mắc gì cả.

Như vậy Phật độ chúng ta hết khổ, hay chúng ta dùng trí tuệ thấy muôn sự vật xảy đến với mình không thật, liền vượt qua các khổ. Nỗi khổ không ai cứu ta được mà do ta nhận ra chân tướng của nó không thật thì có gì làm ta phiền hà, khổ sở nữa! Thấy tường tận đạo lý thì không còn chấp. Nên nhớ chấp là gốc từ si mê, là nhân của đau khổ. Nhờ trí tuệ sáng không chấp nên đau khổ cũng không còn. Tụng một bài kinh Bát Nhã mà thấu triệt rồi thì chúng ta tự tại đi trong cuộc đời. Đó là điều chắc chắn vậy.

Hòa thượng Thích Thanh Từ

Các bài viết liên quan
Xem
‘5 không trách, 7 không mắng’: Bí quyết vàng gìn giữ hạnh phúc gia đình
Xem
Thành khẩn hối lỗi sửa sai, oán thù sâu nặng được hóa giải
Xem
Đời người trước khi có được, cần phải học cách cho đi
Xem
Những điều hơn 40 tuổi vẫn chưa thể hiểu được, tuyệt đối đừng bỏ lỡ
Xem
‘Con dẫu lớn vẫn là con của mẹ, đi suốt đời lòng mẹ vẫn theo con’
Xem
Cội nguồn của hạnh phúc với 10 bí quyết không thể bỏ qua này
Xem
Khoan dung với người chính là để lại cho mình một lối thoát, một đường lui
Xem
Duyên đến duyên đi cứ bình thản mà đón nhận, mọi sự trên đời ông Trời đã tự có an bài
Xem
Lòng tham là liều thuốc độc lớn nhất
Xem
Điều quý giá nhất cha mẹ có thể để lại cho con cái là gì?
Xem
10 bí quyết để có nội tâm mạnh mẽ, sống cuộc đời hạnh phúc
Xem
4 quy tắc tâm linh độc đáo của người dân tộc thiểu số giúp bạn tận hưởng cuộc sống hạnh phúc hơn
Xem
Muốn thành công ở đời nhất định phải giữ được tĩnh khí
Xem
Người có thể học kiềm chế bản thân nhất định sẽ thành công
Xem
Lương thiện với người khác là vun đắp hạnh phúc cho chính mình: 2 mẩu chuyện sinh động
Xem
Muốn vượt qua khó nạn, trước tiên hãy học cách không đổ lỗi
Xem
Hãy làm cuộc sống của mình có ý nghĩa, ngay cả khi bạn… không có gì cả
Xem
Muốn thực hiện ước mơ, phải biết buông bỏ và lựa chọn
Xem
Để sống hạnh phúc, bạn không cần phải trở thành một người hoàn hảo
Xem
Câu chuyện cổ tích giữa đời thật: Làm việc tốt mà không cầu báo đáp, một ngày nào đó bạn sẽ thấy…
Xem
Ông lão ăn mày rách rưới hỏi: ‘Đau khổ là gì?’, nhà sư làm 1 việc khiến ông thức tỉnh
Xem
Trúng tuyển chỉ vì giám đốc: “Không cần bằng cấp, chỉ cần…” cậu bé đánh giầy chết lặng khi biết sự thật
Xem
Vì sao một ông lão mù lại phải cần tới chiếc đèn dầu khi đi vào ban đêm?
Xem
Cô gái trẻ đẹp trở thành triệu phú nhờ trải nghiệm kỳ diệu xuất hiện trước cái chết
Xem
Có một loại thất bại gọi là bận rộn một cách mù quáng
Xem
Từ bi là cội nguồn, là trái tim của Phật giáo
Xem
Thấu hiểu được 7 điều này, bạn sẽ làm chủ được “số phận” của chính mình
Xem
Cùng bắt nguồn từ một con sông vì sao có Biển Chết và hồ ‘sống’. Bạn mang hồ hay biển nào trong mình?
Xem
Bị kết án oan, chàng trai dặn ‘vợ’… 3 năm sau lời thề ứng nghiệm khiến cả nước Mỹ chìm trong xúc động
Xem
Bị chia lá bài xấu, người mẹ dạy chơi ván bài cuộc đời, và cậu… trở thành Tổng thống Mỹ
Xem
3 câu nói của bệnh viện, ngân hàng khiến bạn khuynh gia bại sản
Xem
10 câu nói – phản ánh ra khí chất của một người!
Xem
Đừng bao giờ lùi bước trước cảm giác sợ hãi, hãy… đi qua nó
Xem
Tại sao nói ‘Bệnh từ miệng vào, họa từ miệng ra’
Xem
Trong họa có phúc, mọi chuyện xảy ra đều bởi có an bài
Xem
Tại sao chim sẻ thắng được đại bàng
Xem
Hết thảy chuyện tốt làm cho người khác trong đời hóa ra đều là làm cho chính mình
Xem
Hạnh phúc là gì sau mỗi buổi sáng thức dậy
Xem
Gả công chúa cho người ăn mày vì cãi lời cha, kết cục khiến nhà vua tỉnh ngộ
Xem
Hạnh phúc là một cuộc hành trình, không phải là đích đến…
Xem
Con bị liệt, cha hằng đêm ra vườn làm một điều bí mật, không ngờ một hôm cậu phát hiện ra…
Xem
Nhất định đừng bao giờ nói với cha mẹ 10 câu này
Xem
Hàng ngày ngồi thiền, đọc kinh có thể thành Phật được không?
Xem
Sư trụ trì dạy đồ đệ một bài học khiến mọi người tỉnh ngộ
Xem
Con người cao ở Nhẫn, quý ở Thiện và hơn nhau ở “ngộ”!
Xem
Triết lý về cây cổ thụ: không cây nào mới gieo mầm đã trở thành cây cổ thụ
Xem
Hết thảy mọi việc trong đời của một người đều là đã được Thần Phật an bài, tuyệt đối không sai chút nào
Xem
Nhìn về phía trước bóng tối sẽ dần chìm khuất phía sau lưng bạn
Xem
4 thứ không được nợ, dù là người thân trong nhà
Xem
Vì sao cuộc sống mỏi mệt? Hãy lắng nghe câu chuyện của lão hòa thượng
Xem
Làm người giản đơn là khỏe, Cuộc sống thà tĩnh là hơn!
Xem
Nếu bạn thành công, nói gì cũng thành có lý; Nếu bạn thất bại, mọi thứ chỉ là khói mây
Xem
Tận tâm hiếu thảo với cha mẹ, cô gái có dung mạo xấu xí được bà Tiên hiển linh ban phúc
Xem
Biển dung nạp trăm sông mà trở nên rộng lớn. Làm người, hãy học cách bao dung!
Xem
3 cách tuyệt vời để hóa giải ‘cảm xúc tiêu cực’ của bạn
Xem
Khi có niềm tin bạn sẽ thấy cuộc sống không khó khăn như bạn tưởng.
Xem
Con người phấn đấu cả đời vì ‘Tiền’, nhưng vẫn còn một điều chưa hiểu…
Xem
Xiêu lòng vì người đẹp không phải vợ, chàng trai đem hỏi hòa thượng, câu trả lời khiến anh cúi đầu
Xem
Đừng làm hại bốn kiểu người này nếu không sẽ sớm bị mất phúc báo
Xem
Sông càng sâu càng tĩnh, người càng hiểu biết càng khiêm nhường
Xem
Oán hận là tự hại mình, sao còn không buông bỏ đi?
Xem
Giá trị thực tiễn của Tứ Diệu Đế trong đời sống xã hội
Xem
Vẻ đẹp trong tâm hồn cũng chính là cảnh giới mà bạn thấy bên ngoài
Xem
Hãy luôn biết ơn bởi đôi khi bạn không hề biết người khác đã làm gì cho mình
Xem
Muốn thành công thì cần phải biết ‘nghĩ cho người khác trước’
Xem
Bạn không thể thay đổi hoàn cảnh, nhưng có thể thay đổi tâm thái của chính mình
Xem
Người biết cúi đầu mới trưởng thành, biết hạ mình mới là cao thủ!
Xem
Người làm tổn thương bạn sẽ giúp bạn hoàn thiện. Hãy dễ dàng cho đi…
Xem
Tha thiết trở thành ‘người’, Đức Phật bảo ‘chàng trai’ đi qua chiếc cầu định mệnh, nhưng không ngờ…
Xem
Mẹ giận dữ vì con trai cãi lời, bố đưa 1 tờ giấy, đọc xong cậu khóc mãi…
Xem
Hãy để con cái cảm nhận được hôn nhân hạnh phúc của cha mẹ
Xem
Chân lý Phật giáo là gì?
Xem
Sống vui vẻ, không phải là có hết thảy những thứ mình muốn, mà là “không có cũng được”
Xem
Hãy đi giữa những người hiểu bạn
Xem
Nghe kinh: Một văn liệu Phật học sinh động
Xem
Hồng trần ba nghìn việc, hãy cứ ung dung nở một nụ cười
Xem
Giữ chân người khác cũng chính là khoá chặt chính mình
Xem
“Chết” theo quan điểm Phật giáo
Xem
Tưởng vô thường, tưởng vô ngã, thoát mọi khổ đau
Xem
Cuộc sống không phải chiến trường, đâu cần ganh đua cao thấp
Xem
Nếu có lúc nào suy nghĩ tiêu cực, hãy nhớ câu chuyện về tờ 20 USD này
Xem
Trên đời vạn sự tuỳ duyên, còn đây là 7 điều bạn nên nhớ
Xem
6 nguyên nhân khiến con người sống mệt mỏi, thống khổ
Xem
Giận: Bí quyết sống an lạc và hạnh phúc
Xem
Tìm lại người thân đã mất
Xem
Phật pháp nhiệm màu: Niệm Phật dứt trừ các bạo bệnh
Xem
Lời Phật dạy về “Lòng tin”
Xem
Giúp người là giúp mình, hại người là hại mình…
Xem
Thì ra thật đơn giản để giữ cho gia đình luôn hòa thuận…
Xem
Biết “cúi xuống” mới là trưởng thành, biết “hạ mình” mới là cao thủ
Xem
Con nhện ở miếu Quan Âm
Xem
Giữa đời vô thường, sống trọn vẹn trong từng phút giây
Xem
Thượng Toạ Thích Thông Châu giảng đề tài: “Ý NGHĨA BÁO HIẾU MÙA VU-LAN”
Xem
Chú tiểu và hai viên gạch xấu xí
Xem
Sự thật bất ngờ: Phòng riêng là nơi thể hiện chân thực nhất con người bạn
Xem
10 thứ mà tiền không thể mua được
Xem
Cây không vỏ cây ắt chết, người không nhân cách người chẳng thể sinh tồn
Xem
Thất bại ở đời chính là cố gắng làm vừa lòng tất cả mọi người
Xem
Đức Phật dạy về 35 tác hại của Rượu
Xem
Bí Quyết Để Sống Hạnh Phúc Trong Từng Phút Giây
Xem
Hãy làm bạn với trà để nuôi dưỡng một cơ thể khỏe mạnh và một tâm hồn đẹp
Xem
Lời Phật dạy sâu sắc về việc hóa giải hận thù
Xem
Hết Thảy Chúng Sinh Đều Có Trí Tuệ Đức Tướng Của Như Lai
Xem
Có một Lễ phóng sinh trên sông Hồng hết sức lợi lạc, ý nghĩa.
Xem
Làm gì khi hôn nhân có người thứ 3
Xem
Vì sao mẹ của Tôn giả Mục Kiền Liên bị đày vào cõi ngạ quỷ?
Xem
Tính không trong Phật giáo
Xem
Buông bỏ giúp ta có được bình an và tự tại trong tâm
Xem
Thân tâm an lạc có nghĩa là gì, thân tâm cái gì quan trọng hơn
Xem
Ngày nào cũng thắp hương cúng Phật hay chỉ mùng Một, ngày Rằm?
Xem
Con tôi, tài sản của tôi!
Xem
Thanh xuân như một tách trà, biết tu học sớm nghĩa là thanh xuân
Xem
Bài khấn nguyện sám hối tụng hàng ngày
Xem
Tu như thế nào để chuyển thân nữ thành nam?
Xem
Có nên ăn đồ cúng vong không?
Xem
Người niệm Phật thì chẳng ma quỷ nào dám đến gần
Xem
Cách thức trì niệm chú Đại bi
Xem
Nguyên nhân người ta lạc lối: Câu chuyện ‘Đường rẽ, mất dê’
Xem
Số mệnh của con người có phải đã được định sẵn từ trước? Tương Tử Viên
Xem
Nguyên nhân thất bại của rất nhiều người: Hai cái cây, bạn sẽ chặt cây nào?
Xem
Quà tặng dành cho tâm hồn kì 2: Chiếc lá cuối cùng
Xem
Đừng quá nghiêm trọng, mỉm cười cho qua...
Xem
Quà tặng dành cho tâm hồn kì 1: Lửa thử vàng